„Bydgoszcz nie tylko pieniądzem stała” – wystawa w Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy

W Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy od 20 czerwca 2020 roku czynna jest wystawa „Bydgoszcz nie tylko pieniądzem stała”, która jest eksponowana Zbiory Archeologiczne – ul. Mennica 2 na Wyspie Młyńskiej. Wystawa czynna do 31 grudnia 2020 roku.

Bydgoszcz przez stulecia swój rozwój zawdzięczała rzece Brdzie. W  XVI i  XVII wieku miasto było jednym z największych ośrodków wiślanego handlu spławnego w Koronie.  Od XVIII wieku, poprzez wybudowanie kanału łączący Brdę z Notecią, a pośrednio Wisłę z Odrą, zyskało nowe, wodne połączenia handlowe na zachód i południe Europy.  To wodne zaplecze dostarczało miastu splendoru a jego mieszkańcom bogactwa, o czym naocznie mogliśmy się przekonać w 2018 roku,  kiedy światło dzienne ujrzał skarb, od  blisko czterystu lat ukryty pod posadzką prezbiterium w  bydgoskiej katedrze. Podczas prac remontowych, konserwatorskich i archeologicznych, natrafiono m.in. na dwie grupy zabytków – złote monety, głównie obcego pochodzenia i szeroko rozumianą biżuterię oraz dewocjonalia. Odkrycie to  poruszyło naszą wyobraźnię, a przede wszystkim pobudziło do refleksji  nad przyczynami, które doprowadziły do zamożności bydgoszczan. Różnorodne  aspekty  dawnej świetności miasta zostało zaprezentowanych na wystawie: „Bydgoszcz nie tylko pieniądzem stała”.

Dogodne położenie stało się źródłem bogacenia nie tylko dla mieszczan zajmujących się handlem, ale pośrednio także dla przedstawicieli innych profesji,  które pokrótce zostały zaprezentowane na ekspozycji. Wiele z tych rzemiosł straciło dziś na znaczeniu, a niektóre odeszły już w zapomnienie. Na wystawie są też eksponaty  mówiące o życiu codziennym i kulturze duchowej. Przypomnimy też budowle sakralne istniejące jak i  nieistniejące w dzisiejszym krajobrazie miasta, a kilka wieków temu odgrywające istotną rolę w różnych aspektach jego funkcjonowania. Udostępniamy zabytki z czasów Bydgoszczy od XV wieku do początku XX wieku. Pochodzą one głównie z prac archeologicznych prowadzonych w ostatnich latach na terenie miasta (rejon wyspy godowej/zamkowej, katedra) oraz z wcześniejszych z badań na Placu Teatralnym, Starym Rynku a także w obrębie działek miejskich.  Istotnym elementem uzupełniającym są  artefakty ze zbiorów historycznych MOB, m. in. pamiątki cechowe oraz dokumenty  i inkunabuły wypożyczone z Archiwum Państwowego oraz Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy. Prezentację obiektów kultury materialnej uzupełniają informacje ze źródeł pisanych.  Ekspozycję dopełnia szata graficzna przygotowana w oparciu o widoki miasta upamiętnione na XIX wiecznych przedstawieniach oraz na dawnych pocztówkach i fotografiach, będących w zbiorach Działu Historii MOB, a także sceny rodzajowe z rysunków z kolekcji Działu Grafiki bydgoskiego muzeum.
Poprzez tę wystawę chcemy przypomnieć mieszkańcom Bydgoszczy, a także uświadomić turystom, że rozwój gospodarczy miasta, w różnych okresach, opierał się w dużej mierze o wykorzystanie jego zasobów wodnych. Mimo, że w Bydgoszczy funkcjonowała mennica będącą, przez długie lata w XVII wieku jedynym miejscem, gdzie bito pieniądz w dawnej Polsce, to Bydgoszcz nie tylko pieniądzem stała.  Do jej  znaczenie  przyczyniła się  praca wielu pokoleń bydgoszczan różnych stanów i profesji.

Ekspozycja nabiera wyjątkowego znaczenie w roku, kiedy świętujemy 100–lecie powrotu Bydgoszczy do wolnej Polski.

Józef Łoś, Jolanta Szałkowska-Łoś

zdjęcie wyróżniające: Fot. tło: Janusz Fleming, W trakcie badań Roberta Grochowskiego w Bydgoskiej Katedrze (fragment), pozostałe fot. Wojciech Woźniak, zbiory MOB

zdjęcia: Fragment ekspozycji „Bydgoszcz nie tylko pieniądzem stała”, fot. W. Woźniak